Truy cập nội dung luôn

Góc nhìn & chia sẻ Góc nhìn & chia sẻ

« Quay lại

Bệnh lao - Nhận biết và phòng ngừa

Bệnh lao không còn là bệnh xa lạ đối với nhiều người, đây là một căn bệnh truyền nhiễm đã được phát hiện từ rất lâu trên thế giới. Căn bệnh này vẫn luôn là vấn đề khẩn cấp từ xưa tới nay vì nó có ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe của người bệnh, thậm chí dẫn tới tử vong nếu không được điều trị kịp thời. Bởi vậy ngày 24/3 hàng năm được thế giới công nhận là ngày Phòng chống lao nhằm nhắc nhở cộng đồng về mối nguy hiểm của căn bệnh này.   

 

Việt Nam là một trong những nước được đánh giá có nhiều nỗ lực và hiệu quả hàng đầu về công tác phòng chống lao, nhưng hằng năm vẫn có tới 120.000 người nhiễm lao mới, 12.000 người chết vì bệnh lao (gấp 1,5 số người chết vì tai nạn giao thông). Tỷ lệ phát hiện lao trên thế giới là 61% còn ở Việt Nam là 81%. Do đó, cần phải có những hành động mạnh mẽ, hiệu quả hơn để tiến tới chấm dứt bệnh lao vào năm 2030 theo Chiến lược Quốc gia phòng chống lao đến năm 2020 và tầm nhìn 2030 của Chính phủ.

 

 

Nhận biết về bệnh lao

 

Bệnh lao là một bệnh truyền nhiễm do vi trùng lao gây nên. Nếu vi trùng lao thâm nhập vào một cơ quan nào đó trong cơ thể và sinh sôi đồng thời cơ thể không thể chống lại nó, khi đó sẽ hình thành bệnh lao.

 

Bệnh lao phổi thường gặp nhất (chiếm 80 - 85%) và là nguồn lây chính cho người xung quanh. Bệnh lao phổi là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis gây ra. Bệnh lây lan do vi khuẩn lao phát tán ra ngoài khi người mắc lao phổi ho, nói, hắt hơi, khạc nhổ mà vô tình người tiếp xúc gần đó có thể bị hít vào và gây bệnh tại phổi. Từ phổi, vi khuẩn lao có thể qua đường máu hay bạch huyết đến các tạng khác trong cơ thể và gây bệnh tại đó. Các triệu chứng bệnh lao phổi có thể kéo dài trong nhiều tháng. Một người bệnh lao phổi có thể lây nhiễm cho 10 - 15 người khác thông qua tiếp xúc gần trong 1 năm.

 

Mặc dù, trong các loại bệnh lao thì lao phổi khá phổ biến do chiếm tỷ lệ cao. Tuy nhiên, còn có các thể lao ngoài phổi khác chiếm tỷ lệ thấp hơn trong các loại bệnh lao vì khó chẩn đoán, nhưng bệnh cũng cần được lưu ý để kịp thời phát hiện và có hướng điều trị thích hợp, tránh bỏ sót. Một số bệnh lao ngoài phổi thường gặp như: bệnh lao hạch; tràn dịch màng phổi do lao; bệnh lao gây tràn dịch màng tim; bệnh lao gây tràn dịch màng bụng; Bệnh lao màng não - não; Bệnh lao xương khớp; Bệnh lao tiết niệu - sinh dục; Một số thể lao ngoài phổi ít gặp khác như: lao da, lao lách, lao gan...

 

Những người có nguy cơ cao mắc phải bệnh lao

 

Bệnh lao sẽ tấn công những người có hệ miễn dịch yếu, những nhóm người dưới đây thường có nguy cơ cao mắc bệnh lao, bao gồm:

 

- Bị HIV hoặc các bệnh làm suy yếu hệ miễn dịch;

 

- Đã tiếp xúc gần với người mắc bệnh lao;

 

- Chăm sóc bệnh nhân bị lao, như bác sĩ hay điều dưỡng;

 

- Sống và làm việc ở nơi có người bị lao như trại tị nạn, trại giam…;

 

- Người sống ở nơi có điều kiện y tế thấp kém.

 

- Lạm dụng rượu hoặc ma túy.

 

- Du lịch đến những nơi bệnh lao vẫn còn phổ biến. Đa số là ở những khu vực còn đang phát triển như Mỹ Latin, Châu Phi, Châu Á...

 

Những dấu hiệu và triệu chứng của bệnh lao

 

- Giai đoạn ủ bệnh của lao: thường cảm thấy rất bình thường, đa số các người bệnh không có triệu chứng nào trong giai đoạn này.

 

- Giai đoạn bệnh phát triển: sau khi bệnh đã phát triển, các triệu chứng bắt đầu xuất hiện. Tùy vào cơ quan nào bị ảnh hưởng, các triệu chứng của lao phổi có thể bao gồm:

 

+ Ho kéo dài trong ít nhất 3 tuần, ho kèm theo đờm hoặc máu;

 

+ Đau ngực;

 

+ Sốt, đổ mồ hôi đêm;

 

+ Sụt cân, ăn không ngon miệng, mệt mỏi và yếu;

 

+ Các triệu chứng của lao có thể gây ra do nhiều bệnh liên quan đến phổi khác và có thể có các triệu chứng và dấu hiệu khác.

 

Vì vậy, cần đi khám nếu có các dấu hiệu nêu trên hoặc các dấu hiệu bất thường khác của cơ thể để tiến hành các xét nghiệm giúp xác định nguyên nhân gây bệnh.

 

Những kỹ thuật y tế dùng để chẩn đoán bệnh lao

 

Nếu người bệnh ho không rõ lý do, ho dai dẳng, sụt cân hoặc sốt, có thể đó là do bệnh lao. Bác sĩ sẽ hỏi về nơi sống, làm việc và những người bạn tiếp xúc để phát hiện nguồn lây nhiễm bệnh lao. Tiền sử bệnh lao hoặc kết quả xét nghiệm da, các yếu tố rủi ro (đặc biệt là HIV), du lịch nước ngoài và làm công việc ngoài trời cũng là một trong số các yếu tố quyết định chẩn đoán.

 

Xét nghiệm phản ứng lao tố (PPD) có thể được tiến hành. Đối với xét nghiệm này, một lượng nhỏ dịch chứa protein từ vi khuẩn lao sẽ được tiêm vào dưới da vùng cánh tay, vết sưng xuất hiện sẽ được đo từ 48-72 tiếng sau đó. Kích thước của vết sưng ở vị trí được tiêm dịch vào sẽ xác định xét nghiệm tuberculin có dương tính hay không. Kết quả dương tính thường có nghĩa là người đó đã bị nhiễm bệnh lao.

 

Bác sĩ cũng có thể chụp X-quang ngực và lấy mẫu đờm, máu hoặc nước tiểu để kiểm tra sự có mặt của vi khuẩn MTB. Xét nghiệm HIV cũng có thể được thực hiện.

 

Những phương pháp dùng để điều trị bệnh lao

 

Bệnh lao có thể chữa trị khỏi tương đối dễ dàng. Người bệnh thường phải sử dụng thuốc trong vòng 6 tháng hoặc lâu hơn theo phác đồ điều trị của bác sĩ.

 

Những thói quen sinh hoạt giúp hạn chế diễn tiến của bệnh lao

 

- Uống thuốc đúng theo chỉ định của bác sĩ;

 

- Tái khám đúng hẹn;

 

- Giữ vệ sinh và cẩn thận không lây bệnh cho người khác: không được khạc nhổ bừa bãi xuống đất, khi bệnh đang phát triển thì nên ngủ giường riêng, dùng riêng chén đũa, cốc chén và phải rửa bằng nước sôi sau khi dùng. Áo quần, chăn màn hằng tuần phải được ngâm nước sôi sau khi giặt. Khi nói chuyện, có thể đeo khẩu trang hoặc không nhìn đối diện vào mặt người khác.

 

- Gọi cho bác sĩ nếu bị sốt hoặc ớn lạnh hoặc gặp các tác dụng của thuốc; khi xuất hiện các triệu chứng kéo dài hoặc xấu đi mặc dù đang sử dụng thuốc; nếu ho kèm theo đờm đổi màu hoặc có máu.

 

Cần kiên trì điều trị lao đúng thời gian và theo hướng dẫn của bác sĩ cho đến khi khỏi hẳn. Nếu các loại thuốc được ngưng sử dụng quá sớm, vi khuẩn vẫn còn ở trong cơ thể, bệnh lao có thể quay trở lại, lan đến các phần khác của cơ thể và lây cho người khác. Thành viên gia đình và những người tiếp xúc gần với người bệnh nên được theo dõi có mắc bệnh hay không.

 

Mắc lao không có nghĩa là chấm hết

 

Lao là một bệnh nghiêm trọng tuy nhiên bệnh chỉ phát triển trong những bệnh cảnh đặc biệt. Thông thường, một người khỏe mạnh hoàn toàn có thể chống chọi lại việc nhiễm lao. Bệnh lao chỉ thường xảy ra ở những người sức khỏe kém và có hệ miễn dịch suy giảm. Những bệnh nhân nhiễm HIV/AIDS, đái tháo đường, hay những người có sức khỏe suy kiệt, có nhiều bệnh đồng mắc là đối tượng dễ bị nhiễm lao nhất. Do đó, để bảo vệ sức khỏe bạn và gia đình, bạn cần nâng cao sức đề kháng cơ thể bằng cách xây dựng lối sống lành mạnh.

 

Cần phát hiện sớm những dấu hiệu của bệnh lao để có phương hướng và giải pháp điều trị kịp thời. Sự chủ quan, lơ là sẽ rút ngắn con đường dẫn đến nguy hiểm tính mạng. Khi gặp phải những dấu hiệu hoặc nghi ngờ có khả năng mang vi khuẩn lao, cần đến ngay các cơ sở y tế để làm những xét nghiệm chuẩn xác. Nếu đúng là mắc lao cũng không có nghĩa mọi thứ sẽ chấm hết bởi hiện nay đã có cách trị bệnh dựa theo các phác đồ, đồng thời kết hợp một chế độ ăn uống, sinh hoạt điều độ, lành mạnh sẽ khỏi bệnh hoàn toàn.

 

Tiêm vắc-xin phòng lao (BCG) là biện pháp hiệu quả nhất để chủ động phòng tránh bệnh lao cho trẻ. Cần tiêm trong vòng 6 tháng sau sinh và tiêm nhắc lại khi đến 15 tuổi.

 

Việt Nam vẫn nằm trong top 30 quốc gia có gánh nặng bệnh lao cao nhất thế giới, đứng thứ 16 về số người mắc lao cao và đứng thứ 15 gánh nặng lao kháng đa thuốc. Để công tác phòng, chống lao thời gian tới đạt kết quả, rất cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị; nhất là phải làm tốt công tác điều tra xác định chính xác số người mắc bệnh lao để theo dõi và điều trị, tránh lây nhiễm trong cộng đồng. Tại địa phương, y tế cơ sở, các tình nguyện viên cần quan tâm, theo dõi, động viên, nhắc nhở người bệnh uống thuốc và điều trị đúng phác đồ…, cùng với đó cần tăng cường công tác truyền thông về bệnh lao để người dân hiểu và chủ động phòng, chống bệnh lao.     

 

Bích Trần

 

 

 

Bạn đọc nhấn vào đây để gửi ý kiến bình luận
Trung bình (0 Bình chọn)
Tỷ lệ trung bình là 0.0 ngôi sao trên mức cao nhất 5 sao.
  
Chưa có lời bình nào. Hãy là người đầu tiên.

Video hoạt động Video hoạt động

Liên kết website Liên kết website